Суюмкулов А.А., Мамырбеков М.Т., Жумалиев К.М., Исмаилов Д.А., Жээнбеков А.А.
Институт сейсмологии НАН КР, г. Бишкек, Кыргызстан
ПРИМЕНЕНИЕ ТЕХНОЛОГИИ ГИС ДЛЯ АНАЛИЗА СПУТНИКОВЫХ СНИМКОВ ТОКТОГУЛЬСКОГО ВОДОХРАНИЛИЩА
В работе исследованы изменения площади водной поверхности Токтогульского водохранилища, крупнейшего гидроэнергетического объекта Кыргызской Республики, по данным спутниковых наблюдений за 2015–2024 гг. В качестве исходной информации использованы космические снимки серии Landsat. Обработка изображений выполнена в геоинформационной среде с применением спектрального водного индекса NDWI и метода пороговой сегментации, позволяющих выделить границы водной поверхности.
На основе полученных результатов построены векторные двумерные и трёхмерные модели акватории водохранилища, отражающие изменения площади водной поверхности в исследуемый период. Анализ спутниковых данных показал, что площадь водохранилища в 2015–2024 гг. изменялась в пределах 178–280 км² и характеризуется выраженными сезонными и межгодовыми колебаниями. Наиболее заметное сокращение площади водной поверхности наблюдается в осенне-зимний период.
Выявленные изменения обусловлены совокупностью природных и хозяйственных факторов, включая межгодовую изменчивость атмосферных осадков, особенности климатических условий, а также режим использования водных ресурсов водохранилища для выработки электроэнергии в периоды повышенного энергопотребления. Полученные результаты подтверждают эффективность применения данных дистанционного зондирования и ГИС-технологий для мониторинга состояния и динамики крупных водохранилищ.
ТОКТОГУЛ СУУ САКТАГЫЧЫНЫН СПУТНИКТЕН ТАРТЫЛГАН СҮРӨТТӨРҮН АНАЛИЗДӨӨ ҮЧҮН GIS ТЕХНОЛОГИЯСЫН КОЛДОНУУ
Бул статьяда 2015-2024 — жылдардагы спутниктик байкоолордун маалыматтары боюнча Токтогул суу сактагычынын — Кыргыз Республикасынын эң ири гидроэнергетикалык объектисинин суу бетинин аянтынын өзгөрүшү изилденген. Сүрөттөлүштөрдү иштеп чыгуу геомаалыматтык чөйрөдө суу спектрдик индексин колдонуу менен жана суу бетинин чектерин бөлүп көрсөтүүгө мүмкүндүк берүүчү чектик сегментациялоо методу менен аткарылган.
Алынган натыйжалардын негизинде изилденүүчү мезгилде суу бетинин аянтынын өзгөрүшүн чагылдыруучу суу сактагычтын акваториясынын эки өлчөмдүү жана үч өлчөмдүү вектордук моделдери курулган. Спутниктик маалыматтарды талдоо көрсөткөндөй, суу сактагычтын аянты 2015-2024-жылдары 178-280 км2 чегинде өзгөргөн жана сезондуу жана жыл аралык айкын өзгөрүүлөр менен мүнөздөлөт. Суу бетинин аянтынын эң көрүнүктүү кыскаруусу күз-кыш мезгилинде байкалат.
Изилдөөдө негизги табигый өзгөрүүлөр жана чарбалык иштердин факторлорунун жыйындысы менен шартталган, анын ичинде атмосфералык жаан-чачындардын жыл аралык өзгөрүлмөлүүлүгү, климаттык шарттардын өзгөчөлүктөрү, ошондой эле энергияны жогорку керектөө мезгилинде электр энергиясын иштеп чыгуу үчүн суу сактагычтын суу ресурстарын пайдалануу режими белгиленген. Жыйынтыктар ири суу сактагычтардын абалын жана динамикасын көзөмөлдөө үчүн аралыктан зонддоо маалыматтарын жана ГИС технологияларын колдонуунун натыйжалуулугун тастыктайт.
APPLICATION OF GIS TECHNOLOGY FOR ANALYSIS OF SATELLITE IMAGES OF THE TOKTOGUL RESERVOIR
The paper examines changes in the water surface area of the Toktogul reservoir, the largest hydropower facility in the Kyrgyz Republic, according to satellite observations for 2015-2024. The satellite images of the Landsat series were used as the initial information. Image processing was performed in a geoinformational environment using the NDWI spectral water index and the threshold segmentation method, which make it possible to distinguish the boundaries of the water surface.
Based on the results obtained, vector two-dimensional and three-dimensional models of the reservoir water area were constructed, reflecting changes in the water surface area during the study period. Analysis of satellite data showed that the reservoir area in 2015-2024 varied between 178-280 km2 and is characterized by pronounced seasonal and interannual fluctuations. The most noticeable reduction in the area of the water surface is observed in the autumn-winter period.
The revealed changes are due to a combination of natural and economic factors, including the interannual variability of atmospheric precipitation, the peculiarities of climatic conditions, as well as the mode of using the reservoir's water resources to generate electricity during periods of increased energy consumption. The results obtained confirm the effectiveness of using remote sensing data and GIS technologies to monitor the condition and dynamics of large reservoirs.