Алтынбек уулу Т.1, Муралиев А. М.2, Иманалиева П. А.1
1Центрально-Азиатский институт прикладных исследований Земли (ЦАИИЗ), г. Бишкек, Кыргызстан
2Институт сейсмологии НАН КР, г. Бишкек, Кыргызстан
РАЗВИТИЕ И ФУНКЦИОНИРОВАНИЕ СТАНЦИЙ СИЛЬНЫХ ДВИЖЕНИЙ СЕТИ ACROSS В КЫРГЫЗСТАНЕ
В статье приведены основные сведения о функционировании станций сильных движений сети ACROSS (Advanced Remote Sensing – Ground Truth Demo and Test Facilities): её конфигурация, техническое оснащение, методика обработки полученных записей землетрясений, а также основные результаты её работы. Для оценки сейсмической опасности и, как следствие, для снижения высокого сейсмического риска в регионах Кыргызстана, необходимы записи сильных колебаний грунта (акселерограммы). Доступность этих данных в режиме реального времени позволяет включить систему раннего предупреждения (СРП), которая является ценной процедурой быстрого реагирования. СРП о землетрясениях считается практичным и развивающим инструментом снижения сейсмического риска в больших городах с соответствующим уровнем сейсмической опасности. Для этих целей была установлена сеть ACROSS. По настоящее время она технически поддерживается и работает в штатном режиме. Надо отметить, что данная сеть оснащена акселерографами, регистрирующими только ощутимые землетрясения с магнитудой выше 4.0. Сеть сильных движений ACROSS даёт возможность разрабатывать, тестировать и внедрять новые методологии для анализа данных о сильных движениях грунта при ощутимых землетрясениях, а также проводить быструю оценку сотрясения грунта при землетрясении.
КЫРГЫЗСТАНДАГЫ ACROSS ТАРМАГЫНЫН КҮЧТҮҮ КЫЙМЫЛ СТАНЦИЯЛАРЫНЫН ӨНҮГҮҮСҮ ЖАНА ИШТЕШИ
Бул макалада ACROSS (Advanced Remote Sensing – Ground Truth Demo and Test Facilities) күчтүү кыймыл станцияларынын сейсмикалык тармагы: анын конфигурациясы, техникалык жабдуулары, жер титирөөнү иштетүү методологиясы жана негизги иштөө натыйжалары. Күчтүү жер кыймылдарын жазуу (акселерограммалар) сейсмикалык коркунучту баалоо, Кыргызстандын жана ага жакын аймактардын жер титирөө картасы жана анын иштөөсүнүн негизги натыйжалары сунушталат. Кыргызстандын аймактарында жогорку кооптуу сейсмикалык тобокелдикти азайтуу үчүн акселерограмма түрүндөгү күчтүү жер кыймылынын ишенимдүү сейсмикалык маалыматтары талап кылынат. Реалдуу убакыттагы сейсмикалык маалыматтардын болушу баалуу жана натыйжалуу тез жооп кайтаруу процедурасы болгон эрте эскертүү системасын (ЭЭС) ишке ашырууга мүмкүндүк берет. Жер титирөөлөр боюнча ЭЭС сейсмикалык коркунучу бар ири шаарларда сейсмикалык тобокелдикти азайтуунун натыйжалуу, практикалык жана прогрессивдүү куралы деп эсептелет. ACROSS тармагы ушул максаттар үчүн курулган. Учурда ал кадимкидей тейленип жана иштеп жатат, Кыргыз Республикасынын жана анын чек ара аймактарынын ичиндеги бардык сейсмикалык окуяларды жазып алат. Белгилей кетүүчү нерсе, ал магнитудасы 4,0дон жогору болгон сезилүүчү жер титирөөлөрдү гана жазып алган акселерографтар менен жабдылган. ACROSS күчтүү кыймыл тармагы Борбордук Азиядагы реалдуу убакыттагы акселерометр тармагын жайылтуу менен ишке ашырылды, бул сезилүүчү жер титирөөлөрдөн алынган күчтүү жер кыймылынын маалыматтарын талдоо үчүн жаңы методологияларды иштеп чыгууга, сыноого жана ишке ашырууга, ошондой эле жер титирөөнү тез баалоого мүмкүндүк берди.
DEVELOPMENT AND OPERATION OF STRONG MOTION STATIONS OF THE ACROSS NETWORK IN KYRGYZSTAN
Details of operation of the seismic network of strong motion stations ACROSS (Advanced Remote Sensing – Ground Truth Demo and Test Facilities) are presented in this article, including: its configuration, technical equipment, the methodology for processing the obtained earthquake records, and the main results of its operation. Records of strong ground motions (accelerograms) are required for seismic hazard assessment and as a result to mitigate high-hazard seismic risk in Kyrgyzstan's regions. The availability of this data in real time enables the implementation of an early warning system (EWS), a valuable rapid response procedure. An EWS on earthquakes is considered a practical and progressive tool for seismic risk reduction in large cities with an appropriate level of seismic hazard. The ACROSS network was established for these purposes. It is currently maintained and operating normally. It should be noted that the network is equipped with accelerographs that record only felt earthquakes with a magnitude greater than 4.0. The ACROSS strong motion network enables the development, testing, and implementation of new methodologies for analyzing strong motion data from felt earthquakes, as well as for rapid assessment of ground shaking during an earthquake.